Greinasafn fyrir flokkinn: Seðlabankinn

Styrmir of hlutdrægur?

umsátrið„Ætlunarverk Styrmis  með bókinni Umsátrið er að sýna fram á helstu ástæður hrunsins. Honum tekst það í raun og veru. Aftur á móti má deila um hvort hann sé nægilega hlutlaus til að hann geti komist að marktækri niðurstöðu,“ segir Guðmundur Alfreðsson í umfjöllun um rit Styrmis Gunnarssonar, Umsátrið – Fall Íslands og endurreisn, frá árinu 2009. Einnig segir Guðmundur: „Styrmir er vinur margra þeirra sem koma við sögu, t.d. Davíðs Oddsonar, og því má ætla að hann eigi ekki auðvelt með að gagnrýna verk Davíðs.“

Skuldinni skellt á Davíð

challenge„Wade notar söguna af Íkarusi sem myndlíkingu fyrir þá gífurlegu þenslu sem hér var og leiddi á endanum til bankahrunsins,“ útskýrir Jóhanna Sigurjónsdóttir í umsögn sinni um grein Roberts Wade, „Iceland as Icarus,“ sem birtist árið 2009. Jóhanna segir ennfremur: „Þeir sem þekkja eitthvað til Robert Wade og skrifa hans hafa líklega áttað sig á pólitískum skoðunum hans, sem flestir myndu telja mjög vinstrisinnaðar. Eini einstaklingurinn sem nefndur er á nafn sem beinn gerandi í atburðarásinni er Davíð Oddsson. Ljóst er af greininni að höfundi þykir ekki mikið til Davíðs koma og telur starfshætti hans og vinnubrögð í Seðlabankanum meðal orsaka hrunsins.  Sem dæmi má nefna eftirfarandi ummæli um Davíð: „Oddsson’s friends and critics alike attest to his manipulative abilities in interpersonal relations, as though he could out-Machiavelli Machiavelli.“

Skyldulesning

preludesDarri Gunnarsson fjallar um rit Robert Z. Aliber og Gylfi Zoega. Preludes to the Icelandic Financial Crisis frá 2011 í nýrri færslu hér á vefnum. Í mati sínu á verkinu segir Darri meðal annars: „Bókin er skyldulesning fyrir hvern þann sem vill ná til botns í bankahruninu. Hún hefur að geyma álitsgerðir sem skiptu verulegu máli í mati fjármálageirans og stjórnmálamanna á stöðu íslenska fjármálakerfisins í aðdraganda hruns, en gæti verið strembin aflestrar fyrir hinn venjulega lesanda vegna fræðilegrar nálgunar og fjölmargra íðorða, súlurita, línurita og taflna sem nýtast sjálfsagt aðeins þeim sem þjálfaðir eru í þess háttar aflestri, og er þar að auki öll á ensku. Því er hún sjálfsagt aðallega hugsuð fyrir fræðasamfélagið, fjármálageirann og stjórnmálamenn.“

Mannfræði + hagfræði

skirnir 2014„Það var vel til fundið hjá höfundum að tengja saman nálganir mannfræði og hagfræði og öðlast þannig sannfærandi og ferska sýn á hrun bankanna á Íslandi 2008,“ segir Dagbjört Torfadóttir í umsögn sinni um greinina „Bankar í ljóma þjóðernishyggju“ sem Kristín Loftsdóttir og Már Wolfgang Mixa birtu í Skírni  árið 2014. Dagbjört bendir þó jafnframt á að ekki sé víst að greinin höfði til hins almenna lesanda.  „Notuð eru hugtök eins og „vöruhús menningarlegra leikmynda”, og „hugmyndir í anda eðlishyggju um þjóðmenningu”, sem gætu virkað framandi. Ennfremur er ekki víst að utan fræðanna sé fyrir hendi þekking á aðferðum sem notaðar eru við öflun heimilda, sem að mestu eru fengnar með eigindlegum aðferðum.“

Hlutdræg sýn

hrunadansBirta Sigmundsdóttir fjallar um bók Styrmis Gunnarssonar, Hrunadans og horfið fé (2010) í nýrri færslu hér vefnum en í bókinni var gerð tilraun til að taka saman meginniðurstöður Rannsóknarskýrslu Alþingis í stuttu máli. Birta segir í mati sínu á verki Styrmis: „Ef tilgangur bókarinnar er að veita heildstæða úttekt á grundvallaratriðum Skýrslunnar hefur Styrmi ekki tekist ætlunarverk sitt að mínu mati. Bókin er fremur úttekt á ákveðnum atburðum sem höfundi telur að skipti mestu máli. Lesandinn getur því ekki treyst því að fá greinargóðan og heildstæðan skilning á niðurstöðum Skýrslunnar eftir lesturinn – heldur þarf að reiða sig á frekari fróðleik til að ná tökum á grundvallaratriðum hennar.“

Forspá um hrunið

boðberiSkrítið er til þess að hugsa að myndin hafi verið gerð fyrir hrunið 2008 þar sem iðulega er vísað til efnahagslegs ástands, skulda og fyrrum góðæris,“ segir Anna Björg Auðunsdóttir meðal annars í umsögn um kvikmyndina Boðbera frá árinu 2010. Og hún bætir við: „Þegar Páll er til að mynda heima hjá sér að horfa á fréttir tengjast þær ávallt seðlabankastjóra, leiknum af Magnúsi Jónssyni, sem er höfuðpaur spilltu djöflanna. Hann segir meðal annars við fréttamenn: „ef [krónan] styrkist ekki þarf að hækka stýrivexti“ og „við urðum að hækka vextina til að bregðast við aðstæðum“. Forsætisráðherra er svo spurður um orðin í kjölfarið og segist alltaf styðja aðgerðir seðlabankastjóra í öllu.