Greinasafn fyrir flokkinn: Útrásarvíkingar

Dapurleg sýn

thraedir_valdsins„Bókin veitir dapurlega sýn á íslenskt samfélag, sem þó var ekki með öllu óvænt,“ segir Arnar Sverrisson í umsögn sinni um Þræði valdsins eftir Jóhann Hauksson hér á vefnum. Og Arnar bætir við: „Sú gróðrarstía spillingar á mörgum sviðum, sem bókin dregur fram í dagsljósið, hefur vafalítið verið ríkur jarðvegur þeirra samfélagsþátta, sem mestu máli skiptu við hamfarirnar 2008, þegar íslenska bankakerfið hrundi og draumur fólks, ríkisstjórnar og launþegasamtaka um hinn eilífa vöxt beið skipbrot.“

Hvað vorum við að spá?

þeirra eigin orð„Óli Björn setur bókina upp á skemmtilegan hátt og er þessi bók einstaklega auðlesin. Verkið er skemmtilegt, kómískt og er höfundur einkar lunkinn við að velja tilvitnanir og setur þær saman þannig að lesandi missir ekki þráðinn, né verði ringlaður við lesturinn,“ segir Arna Vilhjálmsdóttir í umsögn sinni um ritið Þeirra eigin orð. Fleyg orð auðmanna, stjórnmálamanna, álitsgjafa og embættismanna sem Óli Björn Kárason tók saman árið 2009. Og Arna bætir við: „Lestur þessarar bókar skilur því eftir sig vangaveltuna: Hvað vorum við að spá?“

Fyndin framtíðarsýn

straumhvorf„Þór tekst vel ætlunarverk sitt sem er að útskýra á mannamáli straumhvörfin sem urðu í íslensku viðskiptalífi á árunum 1995-2005,“ segir Andri Freyr Björnsson í umsögn sinni um Straumhvörf. Útrás íslensks viðskiptalífs og innrás erlendra fjárfesta til Íslands (2005). Andri átelur Þór engu að síður fyrir að hrósa útrásinni um of en telur það skiljanlegt í ljósi þess að bókin kom út þremur árum fyrir bankahrun, „og Þór gat því ekki vitað að allt myndi hrynja þremur árum seinna. Því er kannski frekar fyndið að lesa hana einmitt vegna þess að maður veit hvað gerist og Þór er mikið að áætla hvað gæti gerst í framtíðinni. Hann taldi t.d. að Ísland yrði eitt af ríkustu löndum í heimi árið 2010. Sú varð ekki raunin.“

Ráðaherradómur

rosabaugur„Allt í allt tel ég bókina vel heppnaða, en þó kannski ekki á þann hátt sem höfundurinn hugsaði sér,“ segir Tómas Ingi Shelton í umsögn um ritið Rosabaugur yfir Íslandi eftir Björn Bjarnason fyrrverandi ráðherra en það rekur svokölluð Baugsmál frá árinu 2002 til 2009. Og Tómas bætir við: „Ég er ekki sammála aðfaraorðum ritsins þar sem höfundur segist vera að fara yfir sögu Baugsmálsins á gagnrýnan og hlutlægan hátt. Ritið er því ekki sagnfræðilegt en verður vafalaust mikilvægt gagn við sagnfræðilegar rannsóknir síðar þar sem að það hefur ótvírætt heimildargildi um viðhorf manns í fremstu röð.“

Spaugileg sýn

skuldadagar„Bókin gerir nákvæmlega það sem henni er ætlað, hún skemmtir lesandanum með spaugilegri sýn á íslensk stjórnmál,“ segir Þórdís Lilja Þórsdóttir í umsögn sinni um skopmyndabókina Skuldadaga (2009) eftir Halldór Baldursson teiknara. Og hún heldur áfram: „Höfundur færir lesandanum algerlega það sem hann býst við; ekkert meira og ekkert minna. Höfundur er ekki hlutdrægur að mínu mati en brandararnir bitna oftast á íslenskum stjórnmálamönnum og einstaka sinnum á erlendum ráðamönnum.“

Hlutdræg sýn

hrunadansBirta Sigmundsdóttir fjallar um bók Styrmis Gunnarssonar, Hrunadans og horfið fé (2010) í nýrri færslu hér vefnum en í bókinni var gerð tilraun til að taka saman meginniðurstöður Rannsóknarskýrslu Alþingis í stuttu máli. Birta segir í mati sínu á verki Styrmis: „Ef tilgangur bókarinnar er að veita heildstæða úttekt á grundvallaratriðum Skýrslunnar hefur Styrmi ekki tekist ætlunarverk sitt að mínu mati. Bókin er fremur úttekt á ákveðnum atburðum sem höfundi telur að skipti mestu máli. Lesandinn getur því ekki treyst því að fá greinargóðan og heildstæðan skilning á niðurstöðum Skýrslunnar eftir lesturinn – heldur þarf að reiða sig á frekari fróðleik til að ná tökum á grundvallaratriðum hennar.“

Sturlungar 21. aldar

Skirnir 2009Bendikt Sigurðsson ræðir um Skírnisgrein Guðrúnar Nordal, „Endurtekin stef um óhóf, ofsa og ágirnd“ í nýrri færslu hér á vefnum. Hann segir þar meðal annars : „Í heild er samanburður höfundar á aðstæðum á fyrrgreindu tímabili Sturlungaaldar og nútímanum á Íslandi afar frumlegur og heillandi. Svo sannarlega tók fámennur hópur völdin á Íslandi í aðdraganda bankahrunsins og svo gerðist einnig á Sturlungaöld, þó að meðulin og aðferðirnar væru ólíkar.“

Gamli góði tíminn

NyjaIsland„Guðmundur virðist þekkja þá sögu sem hann er að segja mjög vel. Það getur hann líklega þakkað bæði menntun sinni og störfum yfir ævina,“ segir Þórður Jóhannsson í umsögn sinni um bók Guðmundar Magnússonar, Nýja Ísland frá árinu 2008. Og Þórður bætir við: „Við lestur verksins fékk maður á tilfinninguna að höfundur væri frekar hlutdrægur. Hann virðist sakna tímans þegar Ísland var land jöfnuðar og bræðralags og vera illa við þá græðgi og ójöfnuð sem einkennir landið í dag.“

Manngerð atburðarás?

Halendid-175x269„Í gegnum alla bókina eru skil raunveruleika og ímyndunar óljós og undir lok sögunnar verður atburðarásin eins og manngerð, rétt eins og atburðarás hrunsins. Það spratt ekki upp úr engu heldur var það röð aðgerða og aðgerðarleysis,“ segir Bergrún Andradóttir meðal annars í umsögn sinni um Hálendið eftir Steinar Braga. Og hún bætir við: „Þegar á allt er litið tekst höfundi vel upp, frásögnin leikur sér með ímyndunarafl lesanda, sem gæti þurft hjálp við að átta sig á hvað snúi upp og hvað niður að lestri loknum.“

Reddari útrásarvíkinga

vormenn„Birgir rís til metorða úr engu, hann verður reddari úrtásarvíkinganna hvort sem þarf að „fegra bókhaldið, græða á yfirtökum og svíkja hluthafa“,“ segir Steinunn Emilsdóttir í lýsingu sinni á einni aðalpersónu skáldsögunnar Vormenn Íslands eftir Mikael Torfason, en hún kom út árið 2009. Og Steinunn bætir við: „Birgir er bæði öfga- og hrokafullur, harðduglegur og agaður. Allt eru þetta karlmennskueinkenni sem þóttu aðlaðandi í fari útrásarvíkinganna. Hann gat hins vegar ekki tekið þátt í niðurlægingu kvenna á hóruhúsum í bissnissferðum erlendis og er að sama skapi ófær um að stunda framhjáhald.“