Skuldinni skellt á Davíð

challenge„Wade notar söguna af Íkarusi sem myndlíkingu fyrir þá gífurlegu þenslu sem hér var og leiddi á endanum til bankahrunsins,“ útskýrir Jóhanna Sigurjónsdóttir í umsögn sinni um grein Roberts Wade, „Iceland as Icarus,“ sem birtist árið 2009. Jóhanna segir ennfremur: „Þeir sem þekkja eitthvað til Robert Wade og skrifa hans hafa líklega áttað sig á pólitískum skoðunum hans, sem flestir myndu telja mjög vinstrisinnaðar. Eini einstaklingurinn sem nefndur er á nafn sem beinn gerandi í atburðarásinni er Davíð Oddsson. Ljóst er af greininni að höfundi þykir ekki mikið til Davíðs koma og telur starfshætti hans og vinnubrögð í Seðlabankanum meðal orsaka hrunsins.  Sem dæmi má nefna eftirfarandi ummæli um Davíð: „Oddsson’s friends and critics alike attest to his manipulative abilities in interpersonal relations, as though he could out-Machiavelli Machiavelli.“

Ísland, best í heimi

ímynd íslands„Segja má að nefndinni takist ágætlega að sýna fram á mikilvægi ímyndar Íslands og hvaða tækifæri sterk ímynd býður upp á, enda er lögð síendurtekin áhersla á það,“ segir Ísak Kári Kárason í umsögn sinni um skýrsluna Ímynd Íslands sem unnin var fyrir forsætisráðuneytið á árunum 2007 til 2008. Og hann bætir við: „Nefndin fann að litlum metnaði ríkisstjórnar við að stuðla að bættri ímynd landsins og viðurkenndi aukna erlenda gagnrýni. Annars er nefndin ekki ýkja dómhörð gagnvart íslenskri þjóð eins og kemur glöggt fram í upphafi skýrslunnar, hún vill að Ísland verði áfram besta land í heimi og því er ljóst að nefndin var ekki beint hlutlaus þegar draga átti fram þjóðarímyndina. Því má draga þá ályktun að betri niðurstöðu hefði mátt fá með aukinni gagnrýni.“

Varnarrit ráðherra

arni matt„Árni er vissulega ekki hlutlaus enda ekki við því að búast þar sem um stjórnmálamann er að ræða. Hann setur lítið út á fólk og virðist draga úr á flestum sviðum og vill greinilega ekki lenda í árekstrum eða láta hafa eitthvað neikvætt eftir sér um nokkurn mann. Því þarf að lesa á milli línanna til að ná utan um það sem var að gerast á þessum tíma,“ segir Ingibjörg Elín Þorvaldsdóttir í umsögn um bókina Árni Matt. Frá bankahruni til byltingar eftir Árna M. Mathiesen fyrrverandi fjármálaráðherra og Þórhall Jósepsson blaðamann en hún kom út árið 2010. Um er að ræða varnarrit Árna gagnvart opinberum ásökunum um að hann hafi sýnt af sér vanrækslu í skilningi laga um rannsókn á aðdraganda og orsökum á falli íslensku bankanna árið 2008 og tengdra atburða.

Gekk forsetinn of langt?

saga af forseta„Í heildina litið er bókin fróðleg og skemmtileg fyrir þá sem hafa áhuga á störfum Ólafs Ragnars í embætti forseta Íslands. Hún nær einnig iðulega að fanga andrúmsloftið sem ríkti í kringum einkavæðingu bankanna,“ segir Hörður Magnússon í umsögn um viðtalsbók Guðjóns Friðrikssonar, Saga af forseta sem út kom haustið 2008. Og Hörður bætir við: „Þegar líður á lesturinn vakna ýmsar spurningar varðandi framgöngu Ólafs Ragnars í útrásinni og hvort hann hafi ekki gengið allt of langt. Oft og tíðum virðist t.d. aðalmarkmið utanlandsferða hans vera að markaðsetja íslensk fyrirtæki, en hann var í kjörstöðu til þess vegna þess gríðarmikla tengslanets sem hann virðist hafa.“

Persónuleg en einhæf

soup„Myndin gefur góða og persónulega innsýn inn í heim stjórnlagaráðs,“ segir Sigurður Einar Traustason í umsögn sinni um heimildamyndina Blueberry Soup í leikstjórn Eileen Jerrett en hún var frumsýnd árið 2013. Sigurður Einar bætir síðan við. „Hins vegar er hún frekar einhæf að því leyti að einungis er rætt við kvenkyns fulltrúa stjórnlagaráðs. Skemmtilegra hefði verið að fá að heyra sjónarhorn karlanna líka.“

Annáll upplausnar

hrunid„Ekki er farið í greinandi lýsingar á atburðum enda er verkið sett saman það stuttu eftir hrunið að það hefði ekki verið fagmanlegt eða skynsamlegt,“ segir Snorri Guðjónsson meðal annars í umsögn sinni um Hrunið: Ísland á barmi gjaldþrots og upplausnar sem Guðni Th. Jóhannesson sendi frá sér árið 2009. Og Snorri bætir við: „Áhersla er lögð á að rekja atburðarás, notast er við samfélagsmiðla á borð við Facebook og athugasemdakerfi fréttamiðlana til að fá betri hugmynd um hugarástand almennings þegar það á við.“

Æsispennandi fræðirit

bringing down„Frásögninin í Bringing Down the Banking System grípur mann strax í byrjun, fyrstu fimm kaflarnir eru mjög spennandi,“ segir Einar Þórmundsson meðal annars í umfjöllun um bók Guðrúnar Johnsen um bankahrunið frá árinu 2014. Og hann bætir við: „Guðrún rekur þar atburðarásina hér á Íslandi ítarlega, allt að falli bankanna. Til dæmis nær höfundur að halda manni föstum við lesturinn með frásögn af samskiptum milli ríkisstjórnar Íslands og bankamanna, þegar þeir tóku að átta sig á í hvað stefndi hér í kjölfar falls Lehman Brothers í Bandaríkjunum“

Sólkonungi kennt um

skuggi„Ólafi Arnarsyni tekst vissulega ætlunarverk sitt; að kenna Davíð Oddssyni alfarið um bankahrunið á Íslandi 2008,“ segir Eyrún Bjarnadóttir í umsögn um bókina Skuggi sólkonungs eftir Ólaf Arnalds, en bókin kom út árið 2014. Eyrúnu þykir Ólafur samt „ekki nógu sannfærandi í málflutningi sínum því hann horfir á söguna í gegnum alltof þröngan glugga. Hruni bankanna ollu miklu fleiri en þessi eini maður, Davíð Oddsson. Að sjálfsögðu hafði hann mikil áhrif á íslenskt athafnalíf en hlutverk hans er ekki svo viðamikið að hann hafi verið einvaldur á Íslandi og honum einum hægt að kenna um hrunið.“

Einkavæðingarferlið

saga 2011b„Við lestur virðist mér augljóst að höfundur staðsetur sig örlítið til hægri þar sem Framsóknarmenn eiga örlítið undir högg að sækja og gjörðir flestra nema sjálfstæðismanna eru fordæmdar,“ segir Elsie Kristinsdóttir er í umfjöllun um grein eftir Björn Jón Bragason, „Sagan af einkavæðingu Búnaðarbankans“ sem birtist í Sögu árið 2011. Eliese bætir síðan við: „Vert er þó að taka fram að greinin var ágætis lesning og gaf ágæta innsýn inn í ferli einkavæðingu Búnaðarbankans, en þó einungis frá vissu sjónarhorni.“

Gremja ungs ráðherra

stormurinn„Höfundur er að mestu sanngjarn í umfjöllun um menn og málefni þó svo að pólitísk afstaða hans sé ætíð sýnileg,“ segir Einar Jóhann Geirsson í umfjöllun sinni um bók Björgvins G. Sigurðssonar, Stormurinn – reynslusaga ráðherra, sem kom út árið 2010. Og Einar bætir við: „Eftirtektarvert er hvað honum gremst eldri og reyndari stjórnmálamenn sem eru honum andsnúnir á velli stjórnmálanna. Um æðstu menn Seðlabankans segir hann: „Þetta voru menn sem höfðu vanist því eftir áratuga heljartök á þjóðfélaginu að á þá væri hlustað“ og á hann augljóslega við Davíð Oddsson.“