Mannfræði + hagfræði

skirnir 2014„Það var vel til fundið hjá höfundum að tengja saman nálganir mannfræði og hagfræði og öðlast þannig sannfærandi og ferska sýn á hrun bankanna á Íslandi 2008,“ segir Dagbjört Torfadóttir í umsögn sinni um greinina „Bankar í ljóma þjóðernishyggju“ sem Kristín Loftsdóttir og Már Wolfgang Mixa birtu í Skírni  árið 2014. Dagbjört bendir þó jafnframt á að ekki sé víst að greinin höfði til hins almenna lesanda.  „Notuð eru hugtök eins og „vöruhús menningarlegra leikmynda”, og „hugmyndir í anda eðlishyggju um þjóðmenningu”, sem gætu virkað framandi. Ennfremur er ekki víst að utan fræðanna sé fyrir hendi þekking á aðferðum sem notaðar eru við öflun heimilda, sem að mestu eru fengnar með eigindlegum aðferðum.“

Heimsmet í óvarkárni

saga 2009„Grein Guðna Elíssonar er að mínu mati hlutlæg og vel rökstudd umfjöllun um útrásina og hrunið,“ segir Dagbjört Torfadóttir í umfjöllun um grein Guðna Elíssonar, „Vogun vinnur… Hvar liggja rætur íslenska fjármálahrunsins?“ sem birtist í tímaritinu Sögu árið 2009. Og hún bætir við: „Bein niðurstaða hans um sérstöðu Íslendinga hvað varðar heimskreppuna, þar sem hann útnefnir útrásarvíkingana og banka þeirra methafa í óvarkárni og gjaldþrotum, byggist í raun á tölfræðilegum niðurstöðum.“

Séríslenskt stórslys

hamskiptinBjarni G. Ólafsson skrifar í nýrri færslu um bókina Hamskiptin eftir Inga Frey Vilhjálmsson. Bjarni segir þar að bókinni sé „ætlað að vekja almenning til umhugsunar um samábyrgð sína á hruninu og fjalla síðustu kaflar hennar um ábyrgð þjóðarinnar, ýmsar kenningar um hrunið og baráttuna um söguna. Þar er fjallað um það hvernig hrunið hefur hingað til verið gert upp á opinberum vettvangi. Að mati höfundar hefur það uppgjör snúist um lagalega ábyrgð en uppgjöri hins siðferðilega hluta hrunsins hafi verið frestað. Niðurstaða höfundar er þessi: „Hrunið var manngert, pólitískt og sér­íslenskt stórslys sem ekki má endurtaka sig.““

Sviðsetning á Icesave

icesaveBrynjólfur Þór Guðmundsson fjallar um ritið Icesave samningarnir: Afleikur aldarinnar? í nýrri færlu hér á vefnum. Brynjólfur Þór segir þar meðal annars: „Sigurður Már er vel ritfær. Textinn er lipur og auðskiljanlegur. Höfundur hefur tilfinningu fyrir að nota sviðsetningar til að koma andrúmslofti til skila. Það á ekki síst við þegar hann lýsir tilfinningum félaga í InDefence, svo sem í fyrsta kafla bókarinnar þegar dularfullur pakki best einum þeirra og reynist innihalda fyrsta Icesave samninginn, sem þá hvíldi mikil leynd yfir. Samningaviðræður um Icesave voru flókið fyrirbæri en verða hér vel skiljanlegar.“

Söguhetjur hrunsins

GUDBLESSI„Þótt viðtölin í myndinni eigi að sýna nokkurs konar þverskurð af þjóðfélaginu kemur í ljós að hér eru söguhetjurnar Sturla Jónsson, vörubílstjórinn með gjallarhornið sem fór í framboð, einstæða móðirin er Eva Hauksdóttir, ein þeirra sem gekk hvað harðast fram í mótmælunum og lögreglumaðurinn er Dúni Geirsson, sonur Geirs Jóns Þórissonar, fyrrum yfirlögregluþjóns í Reykjavík,“ segir Arndís Þóra Sigfúsdóttir í umsögn sinni um heimildamynd Helga Felixsonar Guð blessi Ísland sem frumsýnd var árið 2009.

Dapurleg sýn

thraedir_valdsins„Bókin veitir dapurlega sýn á íslenskt samfélag, sem þó var ekki með öllu óvænt,“ segir Arnar Sverrisson í umsögn sinni um Þræði valdsins eftir Jóhann Hauksson hér á vefnum. Og Arnar bætir við: „Sú gróðrarstía spillingar á mörgum sviðum, sem bókin dregur fram í dagsljósið, hefur vafalítið verið ríkur jarðvegur þeirra samfélagsþátta, sem mestu máli skiptu við hamfarirnar 2008, þegar íslenska bankakerfið hrundi og draumur fólks, ríkisstjórnar og launþegasamtaka um hinn eilífa vöxt beið skipbrot.“

Orsök og afleiðing

krisan 2008Í nýrri færslu um bók Pauls Krugman, Krísan 2008, hrósar Arnar Jónsson höfundi fyrir að skrifa á aðgengilegan hátt um flókinn hagfræðilegan veruleika. „Léttleikinn í upphaf bókarinnar og dæmisögur til útskýringar með einföldum hætti gefa færi á breiðari lesendahóp, útskýringar hans á hvernig hlutirnir geta æxlast í hagkerfinu eru aðdáunarverðar, helst vegna þess hversu vel hann útskýrir orsakir og afleiðingar. Krugman virðist tala gegn frjálshyggju, markaðskapítalisma og spákaupmennsku og virðist tengja þetta við kreppuna og hvernig þessi atriði eiga þátt sinn í efnahagslægðum meðal annars.“

Hvað vorum við að spá?

þeirra eigin orð„Óli Björn setur bókina upp á skemmtilegan hátt og er þessi bók einstaklega auðlesin. Verkið er skemmtilegt, kómískt og er höfundur einkar lunkinn við að velja tilvitnanir og setur þær saman þannig að lesandi missir ekki þráðinn, né verði ringlaður við lesturinn,“ segir Arna Vilhjálmsdóttir í umsögn sinni um ritið Þeirra eigin orð. Fleyg orð auðmanna, stjórnmálamanna, álitsgjafa og embættismanna sem Óli Björn Kárason tók saman árið 2009. Og Arna bætir við: „Lestur þessarar bókar skilur því eftir sig vangaveltuna: Hvað vorum við að spá?“

Fyndin framtíðarsýn

straumhvorf„Þór tekst vel ætlunarverk sitt sem er að útskýra á mannamáli straumhvörfin sem urðu í íslensku viðskiptalífi á árunum 1995-2005,“ segir Andri Freyr Björnsson í umsögn sinni um Straumhvörf. Útrás íslensks viðskiptalífs og innrás erlendra fjárfesta til Íslands (2005). Andri átelur Þór engu að síður fyrir að hrósa útrásinni um of en telur það skiljanlegt í ljósi þess að bókin kom út þremur árum fyrir bankahrun, „og Þór gat því ekki vitað að allt myndi hrynja þremur árum seinna. Því er kannski frekar fyndið að lesa hana einmitt vegna þess að maður veit hvað gerist og Þór er mikið að áætla hvað gæti gerst í framtíðinni. Hann taldi t.d. að Ísland yrði eitt af ríkustu löndum í heimi árið 2010. Sú varð ekki raunin.“

Ráðaherradómur

rosabaugur„Allt í allt tel ég bókina vel heppnaða, en þó kannski ekki á þann hátt sem höfundurinn hugsaði sér,“ segir Tómas Ingi Shelton í umsögn um ritið Rosabaugur yfir Íslandi eftir Björn Bjarnason fyrrverandi ráðherra en það rekur svokölluð Baugsmál frá árinu 2002 til 2009. Og Tómas bætir við: „Ég er ekki sammála aðfaraorðum ritsins þar sem höfundur segist vera að fara yfir sögu Baugsmálsins á gagnrýnan og hlutlægan hátt. Ritið er því ekki sagnfræðilegt en verður vafalaust mikilvægt gagn við sagnfræðilegar rannsóknir síðar þar sem að það hefur ótvírætt heimildargildi um viðhorf manns í fremstu röð.“