Greinasafn fyrir flokkinn: Útrásarvíkingar

Átakanleg viðtöl

maybe„Í Maybe I Should Have nálgast Gunnar  bankahrunið 2008 á frumlegan og skemmtilegan hátt. Myndin er hröð og skemmtileg og heldur áhorfendum við efnið allan tímann,“ segir Kolbrún Fjóla Rúnarsdóttir í umsögn um heimildamynd Gunnars Sigurðssonar frá árinu 2010. Hún segir ennfremur „Átakanlegust eru viðtölin við nokkra einstaklinga á Guernsey sem settu ævisparnað sinn inn á Icesave reikninga og höfðu aðeins fengið helminginn af honum til baka þegar myndin var gerð.“

Efnahagsundur eður ei

stjornmalstjornsysla„Megintilgangur höfundar er að hrekja þá skoðun að efnahagsundur hafi átt sér stað á Íslandi frá 1995. Hann bendir t.d. á að hagvaxtarþróun á tímum hins meinta efnahagsundurs var að miklu leyti byggð á skuldasöfnun,“ segir Grétar Atli Davíðsson í nýrri færslu um grein Stefáns Ólafssonar „Íslenska efnahagsundrið. Frá hagsæld til frjálshyggju og fjármálahruns” sem birtist árið 2008. Og Grétar bætir við: „Höfundur mælir á móti þeirri hetjulegu mynd sem dregin var upp af „útrásarvíkingunum” sem mátti helst ekki gagnrýna. Höfundur kýs að nota orðið „spákaupmaður” í stað „útrásarvíkings”.“

Teknir á teppið

islandehfJón Þór Kristjánsson  fjallar í nýrri færslu hér á vefnum um ritið Ísland ehf. Auðmenn og áhrif eftir hrun eftir Magnús Halldórsson og Þórður Snær Júlíusson. Þar segir meðal annars:Þegar svona bók er skrifuð, þar sem skyggnst er bak við tjöldin, og fjallað um viðskipti og athafnir einstakra aðila, liggur beint við að spyrja sig hvort höfundar nái að koma boðskapnum til skila á hlutlægan hátt. Ekki er annað að sjá en að ýmsir, sérstaklega Ágúst og Lýður Guðmundssynir, fái verri útreið hjá höfundum en aðrir. … Lesandi fær á tilfinninguna að höfundum bókarinnar sé ekki hlýtt til þeirra bræðra, enda kemur fram í bókinni að bræðurnir hafi tekið Þórð Snæ á teppið og skammað hann fyrir óvæginn fréttaflutning um Exista.

Æsispennandi fræðirit

bringing down„Frásögninin í Bringing Down the Banking System grípur mann strax í byrjun, fyrstu fimm kaflarnir eru mjög spennandi,“ segir Einar Þórmundsson meðal annars í umfjöllun um bók Guðrúnar Johnsen um bankahrunið frá árinu 2014. Og hann bætir við: „Guðrún rekur þar atburðarásina hér á Íslandi ítarlega, allt að falli bankanna. Til dæmis nær höfundur að halda manni föstum við lesturinn með frásögn af samskiptum milli ríkisstjórnar Íslands og bankamanna, þegar þeir tóku að átta sig á í hvað stefndi hér í kjölfar falls Lehman Brothers í Bandaríkjunum“

Sólkonungi kennt um

skuggi„Ólafi Arnarsyni tekst vissulega ætlunarverk sitt; að kenna Davíð Oddssyni alfarið um bankahrunið á Íslandi 2008,“ segir Eyrún Bjarnadóttir í umsögn um bókina Skuggi sólkonungs eftir Ólaf Arnalds, en bókin kom út árið 2014. Eyrúnu þykir Ólafur samt „ekki nógu sannfærandi í málflutningi sínum því hann horfir á söguna í gegnum alltof þröngan glugga. Hruni bankanna ollu miklu fleiri en þessi eini maður, Davíð Oddsson. Að sjálfsögðu hafði hann mikil áhrif á íslenskt athafnalíf en hlutverk hans er ekki svo viðamikið að hann hafi verið einvaldur á Íslandi og honum einum hægt að kenna um hrunið.“

Stjórnendur fá á bauk

stodir FLEggert Þór Aðalsteinsson skrifar í nýrri umsögn hér á vefnum um „eina af fyrstu hrunbókunum“, Stoðir FL bresta eftir Ólaf Björn Kárason sem út kom árið 2008. Í mati á bókinni segir Eggert meðal annars: „Textinn er knappur og beittur enda verður seint sagt að höfundur sé hræddur við að flíka skoðunum sínum. Það er óhætt að segja að helstu stjórnendur og hugmyndafræðingar FL Group ævintýrisins fái hressilega á baukinn … Fleiri fá sína sneið frá höfundi, þar má nefna sinnulausa hluthafa, dómgreindarlausa hlutabréfagreinendur og veika fjölmiða.“

Mannfræði + hagfræði

skirnir 2014„Það var vel til fundið hjá höfundum að tengja saman nálganir mannfræði og hagfræði og öðlast þannig sannfærandi og ferska sýn á hrun bankanna á Íslandi 2008,“ segir Dagbjört Torfadóttir í umsögn sinni um greinina „Bankar í ljóma þjóðernishyggju“ sem Kristín Loftsdóttir og Már Wolfgang Mixa birtu í Skírni  árið 2014. Dagbjört bendir þó jafnframt á að ekki sé víst að greinin höfði til hins almenna lesanda.  „Notuð eru hugtök eins og „vöruhús menningarlegra leikmynda”, og „hugmyndir í anda eðlishyggju um þjóðmenningu”, sem gætu virkað framandi. Ennfremur er ekki víst að utan fræðanna sé fyrir hendi þekking á aðferðum sem notaðar eru við öflun heimilda, sem að mestu eru fengnar með eigindlegum aðferðum.“

Heimsmet í óvarkárni

saga 2009„Grein Guðna Elíssonar er að mínu mati hlutlæg og vel rökstudd umfjöllun um útrásina og hrunið,“ segir Dagbjört Torfadóttir í umfjöllun um grein Guðna Elíssonar, „Vogun vinnur… Hvar liggja rætur íslenska fjármálahrunsins?“ sem birtist í tímaritinu Sögu árið 2009. Og hún bætir við: „Bein niðurstaða hans um sérstöðu Íslendinga hvað varðar heimskreppuna, þar sem hann útnefnir útrásarvíkingana og banka þeirra methafa í óvarkárni og gjaldþrotum, byggist í raun á tölfræðilegum niðurstöðum.“

Séríslenskt stórslys

hamskiptinBjarni G. Ólafsson skrifar í nýrri færslu um bókina Hamskiptin eftir Inga Frey Vilhjálmsson. Bjarni segir þar að bókinni sé „ætlað að vekja almenning til umhugsunar um samábyrgð sína á hruninu og fjalla síðustu kaflar hennar um ábyrgð þjóðarinnar, ýmsar kenningar um hrunið og baráttuna um söguna. Þar er fjallað um það hvernig hrunið hefur hingað til verið gert upp á opinberum vettvangi. Að mati höfundar hefur það uppgjör snúist um lagalega ábyrgð en uppgjöri hins siðferðilega hluta hrunsins hafi verið frestað. Niðurstaða höfundar er þessi: „Hrunið var manngert, pólitískt og sér­íslenskt stórslys sem ekki má endurtaka sig.““

Söguhetjur hrunsins

GUDBLESSI„Þótt viðtölin í myndinni eigi að sýna nokkurs konar þverskurð af þjóðfélaginu kemur í ljós að hér eru söguhetjurnar Sturla Jónsson, vörubílstjórinn með gjallarhornið sem fór í framboð, einstæða móðirin er Eva Hauksdóttir, ein þeirra sem gekk hvað harðast fram í mótmælunum og lögreglumaðurinn er Dúni Geirsson, sonur Geirs Jóns Þórissonar, fyrrum yfirlögregluþjóns í Reykjavík,“ segir Arndís Þóra Sigfúsdóttir í umsögn sinni um heimildamynd Helga Felixsonar Guð blessi Ísland sem frumsýnd var árið 2009.