Styrmir of hlutdrægur?

umsátrið„Ætlunarverk Styrmis  með bókinni Umsátrið er að sýna fram á helstu ástæður hrunsins. Honum tekst það í raun og veru. Aftur á móti má deila um hvort hann sé nægilega hlutlaus til að hann geti komist að marktækri niðurstöðu,“ segir Guðmundur Alfreðsson í umfjöllun um rit Styrmis Gunnarssonar, Umsátrið – Fall Íslands og endurreisn, frá árinu 2009. Einnig segir Guðmundur: „Styrmir er vinur margra þeirra sem koma við sögu, t.d. Davíðs Oddsonar, og því má ætla að hann eigi ekki auðvelt með að gagnrýna verk Davíðs.“

Átakanleg viðtöl

maybe„Í Maybe I Should Have nálgast Gunnar  bankahrunið 2008 á frumlegan og skemmtilegan hátt. Myndin er hröð og skemmtileg og heldur áhorfendum við efnið allan tímann,“ segir Kolbrún Fjóla Rúnarsdóttir í umsögn um heimildamynd Gunnars Sigurðssonar frá árinu 2010. Hún segir ennfremur „Átakanlegust eru viðtölin við nokkra einstaklinga á Guernsey sem settu ævisparnað sinn inn á Icesave reikninga og höfðu aðeins fengið helminginn af honum til baka þegar myndin var gerð.“

Flugeldahagfræði Jóns

íslenska efnhagsundrið flugeldahagfræði„Sumir kaflar í bókinni líkjast blaðagreinum sem skilað var inn tveim mínútum fyrir prentun og eru satt að segja illa unnir,“ segir Heiða Vigdís Sigfúsdóttir í umfjöllun sinni um rit Jóns F. Thoroddsen, Íslenska efnahagsundrið: Flugeldahagfræði fyrir byrjendur sem út kom 2009. Og hún bætir við: „Margar staðreyndavillur eru í bókinni, t.d. er fyrrverandi bankastjóri Landsbankans, Halldór J. Kristjánsson, sagður Kristinsson. Á einum stað er ekkert samhengi í frásögninni og virðist sem seinni opnan sé vitlaust staðsett. Vinnubrögð sem þessi gera það að verkum að erfitt er að treysta innihaldi bókarinnar.“

Efnahagsundur eður ei

stjornmalstjornsysla„Megintilgangur höfundar er að hrekja þá skoðun að efnahagsundur hafi átt sér stað á Íslandi frá 1995. Hann bendir t.d. á að hagvaxtarþróun á tímum hins meinta efnahagsundurs var að miklu leyti byggð á skuldasöfnun,“ segir Grétar Atli Davíðsson í nýrri færslu um grein Stefáns Ólafssonar „Íslenska efnahagsundrið. Frá hagsæld til frjálshyggju og fjármálahruns” sem birtist árið 2008. Og Grétar bætir við: „Höfundur mælir á móti þeirri hetjulegu mynd sem dregin var upp af „útrásarvíkingunum” sem mátti helst ekki gagnrýna. Höfundur kýs að nota orðið „spákaupmaður” í stað „útrásarvíkings”.“

Lært af mistökum?

skirnir 2014Grétar Atli Davíðsson fjallar í nýrri færslu hér á vefnum um grein Guðrúnar Johnsen, „Bankakerfið knésett”, sem birtist í Skírni árið 2014. Hann segir þar meðal annars: „Höfundur segir mikilvægt að Íslendingar geri sér grein fyrir söluferlinu sem ríkið stóð fyrir á árunum 1998-2003 og þeim afleiðingum sem það hafði á efnahag Íslands. Íslendingar hafa ekki efni á því að sömu mistök endurtaki sig. Ákveðin krafa um lærdóm af því ferli sem hófst með sölu Landsbankans og Búnaðarbankans og endaði með hruni næstum alls íslenska bankakerfisins er sem rauður þráður í gegnum greinina.“

Á jaðri skynseminnar

ebergman„Bókin er þægileg aflestrar, skrifuð á góðri ensku og er stíll Eiríks blátt áfram. Jafnvel þótt maður hafi aðrar skoðanir en hann, tekst honum að hrífa mann með sér,“ segir María Jóhönnudóttir í umsögn sinni um rit Eiríks Bergman, Iceland and the International Financial Crisis. Boom, Bust and Recovery, sem kom út 2014. En hún bætir við: „Í heild á Eiríkur það til að verða of hlutdrægur þegar fjallað er um Samfylkinguna. Málflutningur hans er annars oftast skýr og jaðrar við að vera skynsamlegur, en aðeins dregur úr skynseminni þegar flokkspólitíkin villir honum sýn.“

Teknir á teppið

islandehfJón Þór Kristjánsson  fjallar í nýrri færslu hér á vefnum um ritið Ísland ehf. Auðmenn og áhrif eftir hrun eftir Magnús Halldórsson og Þórður Snær Júlíusson. Þar segir meðal annars:Þegar svona bók er skrifuð, þar sem skyggnst er bak við tjöldin, og fjallað um viðskipti og athafnir einstakra aðila, liggur beint við að spyrja sig hvort höfundar nái að koma boðskapnum til skila á hlutlægan hátt. Ekki er annað að sjá en að ýmsir, sérstaklega Ágúst og Lýður Guðmundssynir, fái verri útreið hjá höfundum en aðrir. … Lesandi fær á tilfinninguna að höfundum bókarinnar sé ekki hlýtt til þeirra bræðra, enda kemur fram í bókinni að bræðurnir hafi tekið Þórð Snæ á teppið og skammað hann fyrir óvæginn fréttaflutning um Exista.

Sjálfsprottin og skipulögð

Búsáhaldabyltingin„Höfundur svarar vel spurningunni sem hann varpar fram í byrjun, hvort búsáhaldabyltingin sé sjálfsprottin eða skipulögð, miðað við þær heimildir sem fram koma í verkinu,“ segir Jóhanna Ósk Jónasdóttir í umsögn um ritið Búsáhaldabyltingin: Sjálfsprottin eða skipulögð? eftir Stefán Gunnar Sveinsson. Hún bætir svo við:Verkið er mjög áhugavert og er spennandi aflestrar. Augljóst er að Stefán Gunnar þekkir söguna vel og aflaði sér mikilla heimilda. Hann er almennt hlutlægur í frásögn sinni þar sem hann tekur ekki beina afstöðu í verkinu, hvorki með ráðamönnum, mótmælendum né lögreglu. Greinilegt er þó við lestur bókarinnar að Stefán hefur samúð með lögreglunni þar sem hann dregur nokkrum sinnum fram tilfinningar þeirra og fjölskyldna þeirra.“

Skuldinni skellt á Davíð

challenge„Wade notar söguna af Íkarusi sem myndlíkingu fyrir þá gífurlegu þenslu sem hér var og leiddi á endanum til bankahrunsins,“ útskýrir Jóhanna Sigurjónsdóttir í umsögn sinni um grein Roberts Wade, „Iceland as Icarus,“ sem birtist árið 2009. Jóhanna segir ennfremur: „Þeir sem þekkja eitthvað til Robert Wade og skrifa hans hafa líklega áttað sig á pólitískum skoðunum hans, sem flestir myndu telja mjög vinstrisinnaðar. Eini einstaklingurinn sem nefndur er á nafn sem beinn gerandi í atburðarásinni er Davíð Oddsson. Ljóst er af greininni að höfundi þykir ekki mikið til Davíðs koma og telur starfshætti hans og vinnubrögð í Seðlabankanum meðal orsaka hrunsins.  Sem dæmi má nefna eftirfarandi ummæli um Davíð: „Oddsson’s friends and critics alike attest to his manipulative abilities in interpersonal relations, as though he could out-Machiavelli Machiavelli.“

Ísland, best í heimi

ímynd íslands„Segja má að nefndinni takist ágætlega að sýna fram á mikilvægi ímyndar Íslands og hvaða tækifæri sterk ímynd býður upp á, enda er lögð síendurtekin áhersla á það,“ segir Ísak Kári Kárason í umsögn sinni um skýrsluna Ímynd Íslands sem unnin var fyrir forsætisráðuneytið á árunum 2007 til 2008. Og hann bætir við: „Nefndin fann að litlum metnaði ríkisstjórnar við að stuðla að bættri ímynd landsins og viðurkenndi aukna erlenda gagnrýni. Annars er nefndin ekki ýkja dómhörð gagnvart íslenskri þjóð eins og kemur glöggt fram í upphafi skýrslunnar, hún vill að Ísland verði áfram besta land í heimi og því er ljóst að nefndin var ekki beint hlutlaus þegar draga átti fram þjóðarímyndina. Því má draga þá ályktun að betri niðurstöðu hefði mátt fá með aukinni gagnrýni.“